PARIBASA BALI
Manut Tinggen
(1988:7) Basita paribasa pinaka silih sinunggil wangun kabudayaan Bali sane
madaging guna sarat leluhur, taler madue iusan ring dasar kauripan prajana sane
nganggen basita paribasa ritatkala mabebaosan miwah basita paribasa biasanyane
keanggen ring wacana dadosnyane wacana maparibasa Bali. paribasa Bali inggih
punika basa rerasmen wiadin penglengut basa sane kanggen panglengut basa
sajeroning mebebaosan kalih magegonjakan, sajeroning basa pakraman wiadin
pasawitrayan. Basita paribasa puniki wenten kaitan ipun ring kasusastraan
sane sampun ketah ring sajebag jagat Bali, sane ngewangun tembang kalih
gancaran.
Taler lianan sekadi
asapunika basa puniki prasida kaangge nyelimurang manah, santukan
madaging banyolan, maguyonan taler mabebanyolan ring kauripan parajana
Baline sane dumun. Ri tatkala mababosan dumun parajana punika nenten ja
jakti-jakti (terus terang), sakewanten para krama ngangge basa pisarat,
basa pisarat punika marupa paribasa Bali. Soang-soang sujana madue penampen
sane matiosan indik soroh paribasa Bali. Saking sujana punika kantun
wenten pabinayannyane ngenenin indik pahan saking paribasa Bali, inggih
punika:
1.
I Kt. Ginarsa, nyihnayang soroh Paribasa Bali wenten dasa
soroh luire wewangsalan, peparikan, sesonggan, sesenggakan, sesawangan,
bebladbadan, sloka, sesapan, raos ngempelin, lan cecimpedan.
2.
I. G. K. Ranuh, nyihnayang sesorohan paribasa Bali wenten
dasa soroh sakadi, sesonggan, sesenggakan, peparikan, sloka, wewangsalan,
bebladbadan, cecangkriman, raos ngempelin, pepindan, miwah sesawangan.
3.
I. N. Tinggen, nguningayang wenten telulas soroh paribasa
Bali inggih punika cecimpedan, bebladbadan, raos ngempelin, sesawangan,
sesimbing, sloka, sesenggakan, sesonggan, sesapan, wewangsalan, peparikan,
tetingkesan, lan sesawen.
4.
Wayan Simpen AB. nguningayang wenten limolas pahan paribasa
Bali inggih punika sesonggan, sesenggakan, wewangsalan, peparikan, sloka,
bebladbadan, sesawangan, pepindan, cecimpedan, cecangkriman, cecangkitan, raos
ngempelin, sesimbing, sesemon lan sipta.
5. Tim Penyusun Dinas Kebudayaan Provinsi Bali, nguningayang wenten nembelas pahan paribasa Bali inggih punika sesnonggan, sesenggakan, sesawangan, papindan, sesemon, sloka, sesimbing, wewangsalan, peparikan, cecangkitan, raos ngempelin, cecimpedan, cecangkriman, bebladbadan, sesapan lan tetingkesan.
Tidak ada komentar:
Posting Komentar