Senin, 04 Maret 2024

 PARIBASA BALI

Manut Tinggen (1988:7) Basita paribasa pinaka silih sinunggil wangun kabudayaan Bali sane madaging guna sarat leluhur, taler madue iusan ring dasar kauripan prajana sane nganggen basita paribasa ritatkala mabebaosan miwah basita paribasa biasanyane keanggen ring wacana dadosnyane wacana maparibasa Bali. paribasa Bali inggih punika basa rerasmen wiadin penglengut basa sane kanggen panglengut basa sajeroning mebebaosan kalih magegonjakan, sajeroning basa pakraman wiadin pasawitrayan. Basita paribasa puniki wenten kaitan ipun ring kasusastraan sane sampun ketah ring sajebag jagat Bali, sane ngewangun tembang kalih gancaran.

Taler lianan sekadi asapunika basa puniki prasida kaangge nyelimurang manah, santukan madaging banyolan, maguyonan taler mabebanyolan ring kauripan parajana Baline sane dumun. Ri tatkala mababosan dumun parajana punika nenten ja jakti-jakti (terus terang), sakewanten para krama ngangge basa pisarat, basa pisarat punika marupa paribasa Bali. Soang-soang sujana madue penampen sane matiosan indik soroh paribasa Bali. Saking sujana punika kantun wenten pabinayannyane ngenenin indik pahan saking paribasa Bali, inggih punika:

1.   I Kt. Ginarsa, nyihnayang soroh Paribasa Bali wenten dasa soroh luire wewangsalan, peparikan, sesonggan, sesenggakan, sesawangan, bebladbadan, sloka, sesapan, raos ngempelin, lan cecimpedan.

2.   I. G. K. Ranuh, nyihnayang sesorohan paribasa Bali wenten dasa soroh sakadi, sesonggan, sesenggakan, peparikan, sloka, wewangsalan, bebladbadan, cecangkriman, raos ngempelin, pepindan, miwah sesawangan.

3.   I. N. Tinggen, nguningayang wenten telulas soroh paribasa Bali inggih punika cecimpedan, bebladbadan, raos ngempelin, sesawangan, sesimbing, sloka, sesenggakan, sesonggan, sesapan, wewangsalan, peparikan, tetingkesan, lan sesawen.

4.   Wayan Simpen AB. nguningayang wenten limolas pahan paribasa Bali inggih punika sesonggan, sesenggakan, wewangsalan, peparikan, sloka, bebladbadan, sesawangan, pepindan, cecimpedan, cecangkriman, cecangkitan, raos ngempelin, sesimbing, sesemon lan sipta.

5.   Tim Penyusun Dinas Kebudayaan Provinsi Bali, nguningayang wenten nembelas pahan paribasa Bali inggih punika sesnonggan, sesenggakan, sesawangan, papindan, sesemon, sloka, sesimbing, wewangsalan, peparikan, cecangkitan, raos ngempelin, cecimpedan, cecangkriman, bebladbadan, sesapan lan tetingkesan.

 PARIBASA BALI Manut Tinggen (1988:7) Basita paribasa pinaka silih sinunggil wangun kabudayaan Bali sane madaging guna sarat leluhur, taler ...